seksuele_levensloop

De seksuele levensloop

Seksueel gedrag

  • Samenvatting

    Tussen 15 en 19 maanden gaan sommige kinderen de geslachtsdelen stimuleren. Veel peuters laten hun eigen geslachtsdelen aan anderen zien of doen spelletjes om hun lichaam te ontdekken. Aan het eind van de kindertijd kunnen kinderen soms al een orgasme hebben. In alle levensfasen masturberen meer jongens dan meisjes. Seksueel gedrag met anderen beperkt zich tussen 12-14 jaar meestal nog tot (tong)zoenen en voelen en strelen onder de kleren. Met 17,1 jaar heeft de helft van de Nederlandse jongeren geslachtsgemeenschap gehad en ervaring opgedaan met orale seks. Tussen 25 en 55 jaar is de overgrote meerderheid van de mensen seksueel actief. Naarmate de leeftijd vordert neemt het aantal seksueel inactieve mensen toe. Dit heeft onder meer te maken met verlies, gezondheidsklachten, een eventuele opname in een instelling of gewenning ten gevolge van de langere relatieduur. Voor een substantiële groep stopt seksuele activiteit echter niet. Geslachtsgemeenschap lijkt deels te worden vervangen door andere seksuele activiteiten, in het bijzonder wederzijds masturberen en strelen.

  • Midden adolescentie (15 tot en met 18 jaar)

    Het is er gewoon nog niet van gekomen. Of ze willen eerst een tijdje verkering hebben. Dat zijn de meest genoemde redenen als een midden- adolescent nog geen ervaring met geslachtsgemeenschap heeft. Jongeren van 15 tot en met 18 jaar denken wat gemakkelijker over seks zonder gevoelens of seks voor het huwelijk dan vroeg-adolescenten. Toch vinden de meeste jongeren het ook in deze levensfase niet in orde als een jongen en een meisje seks met elkaar hebben zonder verliefd te zijn. Vergeleken met jonge adolescenten is seks minder omgeven met gevoelens van schuld, schaamte of afkeer.

  • Conceptie t/m 5 jaar

    Vanaf een maand of 6 raken jongens hun geslachtsdelen onwillekeurig aan. Meisjes doen dit vanaf een maand of 8. Later wordt het aanraken doelgerichter. Tussen 15 en 19 maanden gaan sommige kinderen de geslachtsdelen stimuleren. Bijvoorbeeld met de hand, door de bovenbeentjes tegen elkaar te drukken of door ergens tegenaan te wrijven. Met 3 jaar begint bij sommige kinderen de vieze-woorden-fase. Kinderen zeggen dan ineens vaak ‘poep’ of ‘piemel’. Meestal vooral voor de grap of om een reactie uit te lokken. Veel peuters laten ook hun eigen geslachtsdelen aan anderen zien. Soms doen ze spelletjes om hun lichaam te ontdekken, zoals 'doktertje spelen'.

  • Kindertijd (6 tot en met 11 jaar)

    Ook in deze levensfase stimuleren kinderen hun geslachtsdelen. Zij kunnen dan soms ook een orgasme hebben. Kinderen van 6 jaar en ouder spelen nog steeds wel eens een seksueel (rollen)spel. Nieuwsgierigheid is hierbij de belangrijkste drijfveer. Meestal worden de geslachtsdelen alleen bekeken of aangeraakt. De meeste seksuele ervaringen met andere kinderen zijn vrijwillig. Meestal vinden deze contacten plaats met één ander kind. Die is relatief vaak van hetzelfde geslacht, omdat kinderen nou eenmaal meer met hun eigen seksegenoten spelen. Dat hoeft niet te betekenen dat een kind een homoseksuele oriëntatie zal ontwikkelen.

  • Vroege adolescentie (12 tot en met 14 jaar)

    Net als in andere levensfasen masturberen meer jongens dan meisjes. Van de 12- en 13-jarige jongens heeft 34% wel eens gemasturbeerd, tegenover 16% van de meisjes. Seksueel gedrag met anderen beperkt zich meestal nog tot (tong)zoenen en voelen en strelen onder de kleren. Slechts een klein deel (7%) van de vroeg-adolescenten heeft ervaring met geslachtsgemeenschap. Voor een klein deel van de vroeg-adolescenten spelen seksuele contacten zich (ook) op internet af. Vooral jongens komen in deze levensfase in contact met pornografische beelden. Jongeren die vaker naar online porno kijken zijn minder tevreden over hun seksleven, zien vrouwen vaker als lustobject en staan positiever tegenover seks buiten een relatie.

  • Midden adolescentie (15 tot en met 18 jaar)

    Het vrijen met anderen gaat een stapje verder: via voelen, strelen, vingeren en aftrekken naar geslachtsgemeenschap en orale seks. Met 17,1 jaar heeft de helft van de Nederlandse jongeren geslachtsgemeenschap gehad en ervaring opgedaan met orale seks. Anale seks volgt over het algemeen iets later en is alleen voor een minderheid een volgende stap. Meisjes van 15 tot en met 24 jaar hebben vaak meer wisselende partners dan vrouwen boven de 25. Bij jongens is er geen verschil met oudere leeftijdsgroepen. Online seks (zoals masturbatie voor de webcam) wordt door een kleine minderheid gerapporteerd. Ook seks in ruil voor iets of tegen betaling lijkt zeldzaam te zijn. 5% van de jongens heeft wel eens seks gehad met een prostituee.

  • Late adolescentie (19 tot en met 24 jaar)

    In deze leeftijdsgroep masturbeert 85% van de jongens en 66% van de meisjes wel eens. Bij meisjes is dit een relatief kleine groep, vergeleken met vrouwen van 25 tot 55 jaar. 61% van de jongens en 39% van de meisjes keek het afgelopen half jaar wel eens naar porno. Hierin verschillen ze nauwelijks van mensen die ouder zijn. Ruim 1 op de 5 19-jarigen heeft geen ervaring met geslachtsgemeenschap. Onder 24-jarigen is dit nog 1 op de 10. Meisjes hebben in vergelijking met oudere leeftijdsgroepen meer wisselende sekspartners. Deze leeftijdsgroep heeft een gevarieerd gedragsrepertoire. Vingeren, aftrekken en geslachtsgemeenschap komen vrijwel in elk seksueel contact voor. 1 op de 10 jongens en meisjes doen ook regelmatig aan orale seks. Een meerderheid van de homojongens heeft ook anale seks. Onder heterojongeren komt dit minder voor.

  • Volwassenheid (25 tot en met 39 jaar)

    In deze levensfase is de overgrote meerderheid van de mensen seksueel actief, meer dan in alle andere levensfasen. 1 op de 10 mannen met een vaste partner heeft het laatste half jaar ook seks met anderen (gehad). 6% van de mannen heeft in het afgelopen jaar een prostituee bezocht. Tijdens de zwangerschap neemt de mate waarin stellen elkaar zoenen en strelen niet af, maar alle andere vormen van seksueel gedrag wel. Ongeveer 10% van de stellen heeft gedurende de hele zwangerschap geen geslachtsgemeenschap. Gemiddeld hebben stellen vanaf ongeveer 6 weken langzamerhand weer geslachtsgemeenschap. De seksfrequentie blijft vaak wel lager dan voor de zwangerschap. Vrouwen hebben na de bevalling een periode van enkele maanden waarin zij niet masturberen.

  • Midlife (40 tot en met 54 jaar)

    Seksueel gedrag verandert in deze levensfase niet noemenswaardig. 86% van de mannen en 72% van de vrouwen masturbeert wel eens en 79% van de mannen en 36% van de vrouwen kijkt wel eens naar erotische beelden. Mensen hebben ongeveer net zo vaak seks met een partner als in de vorige levensfase. Ook het prostitutiebezoek van mannen blijft gelijk (5%). 10% van de mannen en 5% van de vrouwen met een vaste partner heeft het afgelopen jaar ook seks met iemand anders gehad. De groep mensen die seks op internet heeft blijft klein.

  • Derde levensfase (55 tot en met 74 jaar)

    Naarmate de leeftijd vordert neemt het aantal seksueel inactieve mensen toe. 87% van de mannen en 69% van de vrouwen tussen de 55 en 64 jaar heeft in het afgelopen half jaar seks  gehad. Onder 65- tot 70-jarigen is dit respectievelijk 82 en 54%. De oorzaak voor het stoppen met seks ligt bij heteroseksuele stellen doorgaans bij de lichamelijke conditie van de man. Na de 55 jaar gaan mensen minder vaak masturberen. Het percentage mannen dat nooit of hooguit een keer per maand masturbeert, neemt toe van 29% onder mannen van 40 tot 55 jaar tot 43% onder mannen van 55 tot 70 jaar. Bij vrouwen neemt dit toe van 54% tot 71%.

  • Vierde levensfase (75 jaar en ouder)

    Seksuele activiteit, zowel solo als met een partner, neemt in de vierde levensfase duidelijk af. Dit heeft onder meer te maken met verlies, gezondheidsklachten, een eventuele opname in een instelling of gewenning ten gevolge van de langere relatieduur. Maar ook gezonde, instemmende partners die nog niet zo lang bij elkaar zijn, hebben minder vaak geslachtsgemeenschap naarmate ze ouder worden. Voor een substantiële groep stopt seksuele activiteit echter niet. Geslachtsgemeenschap lijkt deels te worden vervangen door andere seksuele activiteiten, in het bijzonder wederzijds masturberen en strelen. Fysieke en geestelijke gezondheid, seksueel repertoire en het hebben van een partner zijn belangrijke voorspellers voor seksuele activiteit en seksueel welzijn.