Interview | Bjørn Ciggaar, adviseur Leren & ontwikkelen Reinaerde

“Je hoeft geen expert te zijn, je moet gewoon het gesprek beginnen”, zegt Bjørn Ciggaar over hoe te praten met studenten of cliënten over seksualiteit. Hij gaf jarenlang les als docent Maatschappelijke Zorg op het MBO Utrecht, seksualiteit was altijd een onderwerp dat in zijn lessen veel aandacht kreeg. Volgens hem is dit logisch, het past vanzelfsprekend binnen het kwalificatiedossier voor MBO opleidingen. “Een van de kerntaken binnen Maatschappelijke Zorg is het bieden van ondersteuning en zorg. Logischerwijs valt seksualiteit daar ook onder. Het is dus noodzakelijk dit te behandelen in de opleiding.”

Bjørn begrijpt dat docenten dit spannend vinden. Toen hij pas begon met het lesgeven over begeleiden in seksuele ontwikkeling vond hij het ook moeilijk dit onderwerp voor het eerst in de groep te gooien. 

“Ik dacht dat ik gebeld zou worden door ouders die hier op tegen zouden zijn, dat er onveilige situaties in de klas zouden ontstaan, of dat studenten het te ongemakkelijk zouden vinden. Niets van dit alles bleek waar. Natuurlijk wordt er gegiecheld, en niet iedere student (of docent) vindt het even gemakkelijk hierover te praten, maar hoe vaker je het doet, hoe makkelijker het wordt”.

Eerst voelt het ongemakkelijk, maar als je het 40 keer gedaan hebt stap je over dit ongemak heen en gaat het gemakkelijker.

Seksualiteit en seksuele gezondheid zijn vanzelfsprekend grote thema’s in de zorg, je komt ze altijd tegen. Bjørn heeft ook veel ervaring in de zorg als groepsleider binnen de Gehandicaptenzorg. “We moesten ooit voor het eerst seksuele voorlichting geven aan jongeren in de zorg. We hadden iemand die ’s nachts masturbeerde en vervolgens z’n hele kamer afbrak omdat hij alles vies vond. Ik ging toen met hem in gesprek over dat masturberen. De eerste keer is dat gek om te doen, net als bijvoorbeeld de eerste keer iemand wassen. Eerst voelt het ongemakkelijk, maar als je het 40 keer gedaan hebt stap je over dit ongemak heen en gaat het gemakkelijker”.

De lessen van Bjørn bestaan dan ook veel uit ‘oefenen, oefenen, oefenen’. Een andere strategie van Bjørn was om seksualiteit zichtbaar te maken. Op het MBO Utrecht liet hij 3D-clitorissen printen, deed elk jaar mee met Paarse Vrijdag, sprak in zijn lessen bijvoorbeeld over de serie “Sex Education” (Netflix, 2019) en wanneer er in de actualiteit iets over dit thema naar voren kwam. “Vorig schooljaar opende ik mijn eerste les van het vak begeleiden in seksuele ontwikkeling met het verschil tussen de vulva, vagina en clitoris, dit had ik gezien bij Jinek. In die periode heb ik ook de 3D-clitorissen laten drukken. Die diende als ijsbreker. Ik ging ook met de conciërge, andere docenten en studenten in gesprek. ‘Daar heb je hem weer, met zijn clitoris’, werd er dan gezegd, en het hielp enorm om het gesprek te starten”.

Het gaat erom dat je het gesprek start, niet nadat er iets is voorgevallen maar juist ervoor, zo kan je dingen voorkomen en creëer je een fijne, veilige sfeer. 

Sinds een paar maanden is Bjørn werkzaam bij zorgorganisatie Reinaerde. Hij is de brug tussen onderwijs en zorg en ook hier zal hij zich actief inzetten om seksualiteit de aandacht te geven die het nodig heeft. “Elke zorgorganisatie heeft beleid rondom grensoverschrijdend gedrag, maar daar moet echt nog een stap voor. Het gaat erom dat je het gesprek start, niet nadat er iets is voorgevallen maar juist ervoor, zo kan je dingen voorkomen en creëer je een fijne, veilige sfeer. Mijn tip is vooral: doe er niet te moeilijk over, het went vanzelf.”

Reacties