Uw browser (Internet Explorer 11) is verouderd en wordt niet meer ondersteund. Hierdoor werkt deze website mogelijk niet juist. Installeer Google Chrome of update uw browser voor meer internetveiligheid en een beter weergave.

Zoeken

Kinderwens en anticonceptie bespreken

Of je nu werkt in zorg of welzijn, ook jij kunt een rol pakken in het voorkomen van onbedoelde zwangerschappen. Hier lees je hoe.

Anticonceptie is aan de orde als iemand seksueel actief is en nu geen kinderwens heeft. Niet iedereen maakt een bewuste keuze voor een kind, de timing of het aantal kinderen. Er wordt tussen partners ook niet altijd over gesproken. En pro-actief gesprek over seksualiteit en kinderwens vanuit jou als professional kan dan heel zinvol zijn, ook als je geen arts of verloskundige bent. Heb je te maken met jongeren en volwassenen die kwetsbaar zijn of meer risico lopen op een onbedoelde zwangerschap? Kaart het onderwerp kinderwens aan. Is er nu geen kinderwens, dan kun je vragen welke anticonceptie wordt gebruikt.

‘Veel zwangerschappen in onze praktijk zijn onbedoeld. Dat wil niet zeggen dat ze ongewenst zijn. Maar ze zijn zeker niet gepland.’ Huisarts

Aanleidingen voor een gesprek over kinderwens en anticonceptie

Vind je het lastig om een goed moment te vinden om het onderwerp kinderwens en anticonceptie aan te kaarten? De volgende contactmomenten kunnen een goede aanleiding zijn:

Aandacht voor bepaalde groepen

Bij bepaalde cliënten kun je extra alert zijn op een risico op onbedoelde zwangerschap:

Jongeren

De meeste jongeren willen nog niet zwanger worden als ze nog op school zitten of een opleiding volgen. Vaak is de relatie nog niet stabiel. Maar niet alle jongeren denken daar bewust over na en nemen maatregelen om hun kinderwens uit te stellen. Voor een één op éen gesprek met jongeren is er de brochure Individuele counseling kinderwens en anticonceptie.

‘Als je een Marokkaans meisje ziet, denk je misschien sneller: ‘ik hoef het hier niet over te hebben want ze gaat het toch niet doen, seksueel actief zijn’. Terwijl ik denk dat zo’n soort gesprek bij iedereen toch wel hoort te gebeuren.’ Marokkaanse vrouw, 20 jaar

‘Wanneer ik jonge mannen in mijn spreekkamer vraag of ze kinderen willen, dan zie ik gewoon het kwartje vallen. Ze realiseren zich dan pas ineens dat ze zelf ook verantwoordelijk zijn om zichzelf en hun partner te beschermen tegen een zwangerschap.’ Sense-arts

Vrouwen die pas bevallen zijn

Na een bevalling is niet alle anticonceptie (meteen) mogelijk. Maar vrouwen kunnen wel snel weer (onbedoeld) zwanger raken. Hier lees je meer over de do’s and don’ts.

‘Ik krijg regelmatig volkomen uitgeputte vrouwen op consult, op het randje van burn-out, doordat ze heel snel achter elkaar kinderen hebben gekregen. Ik bespreek met hen hoe belangrijk ontzwangeren is en dat ze kunnen plannen of en wanneer ze weer een kindje willen.’ Praktijkondersteuner

Cliënten met bepaalde aandoeningen

Mensen met een ziekte of beperking kunnen niet zomaar elk anticonceptiemiddel gebruiken. Sommige anticonceptie werken minder goed of zijn schadelijk voor de gezondheid. Lees hier meer.

Migranten

Heb je te maken met cliënten die geen Nederlands spreken? Op Zanzu.nl is in 16 talen informatie te lezen en te beluisteren over seksuele gezondheid. Ook voor jou als professional is de website een handige tool tijdens een gesprek over seksuele gezondheid met iemand die de Nederlandse taal niet spreekt. Je kunt het Nederlands naast de vreemde taal zetten.
Niet-westerse migranten hebben vaak minder kennis van anticonceptie of zijn hier minder vertrouwd mee. Heb je te maken met nieuwkomers uit niet-westerse landen, met asielzoekers of statushouders? Lees meer over het ondersteunen van deze groepen.

‘Als ze de taal niet goed spreken dan hebben ze geen toegang tot informatie. Ze kunnen zich ook niet goed verwoorden, en daarmee hebben ze dus ook geen zelfbeschikking over zwanger worden.’ Verloskundige

Mensen met multiproblematiek

Voor zeer kwetsbare mensen of mensen die leven in kwetsbare omstandigheden met multiproblematiek, is er het programma Nu Niet Zwanger, dat inmiddels in veel gemeenten draait. Dit programma is gericht op het proactief bespreken van kinderwens, seksualiteit en anticonceptie met mensen die al in beeld zijn bij de hulpverlening, zoals (potentiële) ouders die dak- en thuisloos zijn, een verstandelijke beperking hebben, sociaal geïsoleerd, verslaafd zijn of psychiatrische problemen hebben, in de prostitutie zitten of meervoudige problemen hebben.

Anticonceptiekeuze

De meeste vrouwen gaan naar de huisarts voor een anticonceptie-consult. Ze zijn dan al gemotiveerd om anticonceptie te gebruiken of ze willen switchen omdat ze last hebben van bijwerkingen of andere klachten. Veel voorkomende vragen van cliënten zijn:

Starters

Veel jonge vrouwen die voor het eerst anticonceptie willen gebruiken, vinden het spannend om hiervoor naar de huisarts te gaan. Schaamte en ongemak omdat ze seksueel actief zijn, spelen een rol. De meeste jonge starters geven de voorkeur aan de pil en laten zich veelal leiden door de persoonlijke ervaringen van peers. Ze willen het liefst zo snel mogelijk met een recept de deur uit. Achteraf hadden ze graag meer gehoord over de mogelijke bijwerkingen van anticonceptie of over alternatieven. En ze stellen een nacontrole zeer op prijs. Zie ook het onderzoek naar hoe jonge vrouwen het eerste anticonceptieconsult bij de huisarts ervaren.

‘Ja het is toch wel een beetje ongemakkelijk als je voor de eerste keer zoiets met iemand gaat bespreken. Het is niet dat ik dacht van jeej leuk. Je bent dan toch een beetje bang dat ze gaan oordelen ofzo.’ Meisje, 18 jaar

Counseling op maat

Niet alle cliënten zijn bekend met alle methoden of kennen de eigenschappen voldoende. Bij het counselen over anticonceptie is het belangrijk om de cliënt goed te informeren en samen te komen tot een passende keuze (shared decision making). Vervolgens is het zaak haar te ondersteunen bij effectief gebruik en continuatie in gebruik. Zie ook de tips voor het bieden van nazorg.

‘Ik verwachtte van de huisarts dat zij mij wat uitleg zou geven en dat ze mee zou denken met wat ik anders zou kunnen nemen, toen ik niet meer aan de pil wilde. Dat verhaal omtrent die hormonen dat ik dat niet wilde, dat begreep ze niet helemaal. Ze had zoiets van, het kan geen kwaad die hormonen en alle vrouwen gebruiken dat, en dat valt echt wel mee allemaal het is niet schadelijk.’ jonge vrouw, 20 jaar

Bij de keuze van anticonceptie spelen verschillende motieven en wensen een rol. Iedere cliënt maakt een persoonlijke afweging welke methode het beste bij haar past. Voor de cliënt spelen ook factoren mee als de betrouwbaarheid, gebruikersgemak, eventuele bijwerkingen, invloed op menstruatiecyclus, etc.

Wat bij iemand past, hangt niet alleen af van persoonlijke wensen, maar bijvoorbeeld ook van de levensstijl, de seksuele activiteit, het type relatie (een vaste partner of losse contacten) de levensomstandigheden en eerdere ervaringen met anticonceptie. Soms speelt ook de omgeving een rol bij bepalen van een keuze.

‘Ik heb wel eens een spiraaltje geplaatst bij vrouwen die stiekem anticonceptie wilden gebruiken. Een koperspiraaltje, zodat ze nog wel maandelijks zouden bloeden, want hun man mocht er niets van weten.’ Huisarts

Hulpmiddelen voor anticonceptiekeuze

‘Ik had alle anticonceptiemiddelen uitgebreid besproken, maar ze aarzelde nog. De volgende keer dat ik haar sprak, bleek ze zwanger. Ze had geaarzeld omdat ze de anticonceptie gewoon niet kon betalen. En nu zat ze vervolgens zonder geld met een zwangerschap. Dat gaat me dan echt aan het hart.’ Huisarts

Informeer over goed gebruik van anticonceptie

Bij bepaalde methoden is het belangrijk om meer aandacht te besteden aan het juiste gebruik, wat veel voorkomende gebruikersfouten en risico’s zijn, en wat de cliënt kan doen als het toch een keer mis gaat.

Benadruk dat een cliënt altijd contact kan opnemen als ze ontevreden is over de gekozen methode, bijwerkingen ervaart of nog vragen heeft over het gebruik. Hoe beter de methode past bij de voorkeur van de client, hoe tevredener ze is over de methode en hoe groter de kans op langdurig gebruik.

‘Na twee weken bel ik soms de meiden op als er geen anticonceptiekeuze was gemaakt, om een vervolgafspraak te maken. En twee maanden na het starten met anticonceptie bel ik op om te vragen hoe het gaat.’ Doktersassistente

Controle na drie maanden

Bij hormonale anticonceptie is het lichaam na ongeveer 3 maanden gewend geraakt aan de methode. Een goed moment om na te gaan of alles naar wens verloopt. Gaat er wel eens wat mis? Is er last van bijwerkingen? Is de vrouw nog blij met haar keuze en bevalt de anticonceptie? Als dat niet het geval is, is de kans groot dat een cliënt stopt met anticonceptie en daardoor meer risico loopt op een onbedoelde zwangerschap. Verandering van methode is dan het overwegen waard.

Plan daarom alvast een consult over 3 maanden om te evalueren of de anticonceptiemethode goed bevalt, of regel een telefonisch of video consult.

‘Ik vond het heel prettig dat ik na 3 maanden nadat ik begon met de pil nog een gesprek had, want stel het gaat niet goed, kan je dan kijken wat er aan de hand is en dat het dan even in de gaten gehouden wordt door een professional.’ Jonge vrouw, 21 jaar

Mijn cliënt is zwanger geraakt en ik vraag me af of het gewenst is. Wat kan ik doen?

Een cliënt kan opgelucht zijn als je vraagt of de zwangerschap gewenst is. Lees hoe je dat aanpakt en welke informatie je kunt geven.

Ondersteuning bieden bij onbedoelde zwangerschap

Gerelateerd